VÌ SAO NGƯỜI VIỆT “NÓI THẾ NÀO CŨNG ĐƯỢC”, CÒN NGƯỜI NƯỚC NGOÀI THÌ KHÔNG?
Chào các anh chị em nhà mình nhé. Trước giờ có nhiều giáo viên trong cộng đồng hay thắc mắc với mình, cảm thấy trong quá trình dạy học viên cứ bị vướng vướng cái gì đó mà không biết gọi tên chính xác nó là cái gì, nhất là khi phải giải thích cho học viên. Tất cả những băn khoăn đó, hôm nay mình tổng hợp lại để phân tích thật rõ ràng và đưa ra giải pháp mà mình đã áp dụng. Mình thích cách lật lại vấn đề nhìn từ gốc rễ văn hoá và lối sống hơn, chứ mình không giải quyết phần ngọn theo kiểu: A là sai => hãy sửa thành B, mà không hiểu nguồn gốc thực sự của vấn đề nằm ở chỗ nào. Như thế thì sửa xong lỗi này lại tiếp đến lỗi khác, mãi mãi không có hồi kết thúc được. Tập trung sửa ngay cái gốc thì mọi cành nhánh không còn mọc ra được nữa. 1. NGƯỜI VIỆT NÓI BẰNG CẢM GIÁC VÌ NGƯỜI VIỆT SỐNG BẰNG CẢM GIÁC Người Việt Nam mình không chỉ nói tiếng Việt bằng trực giác, mà sống cũng bằng trực giác. Đây là đặc thù văn hoá mọi người cần ghi nhớ nhé. Nó là xương sống của mọi vấn đề đấy. Người Việt quen linh hoạt, xoay xở, tuỳ hoàn cảnh mà điều chỉnh, không quá câu nệ luật lệ hay khuôn mẫu cứng nhắc. Nguyên tắc của người Việt là: Cái gì “ổn ổn”, “hiểu nhau là được” thì cho qua. Ra đường là thấy rõ nhất. Giao thông Việt Nam giống một bản giao hưởng hỗn độn: xe máy, ô tô, người đi bộ, tiếng còi, cái quẹo gấp, cái né vội… nhìn thì rối, nhưng cả hệ thống vẫn chạy ngon. Không phải vì ai cũng tuân thủ luật, mà thực chất vì ai cũng đọc được nhau bằng cảm giác. Đặc sản của Việt Nam đấy. Xong đến giao tiếp cũng vậy.“Ăn chưa?” không hẳn là hỏi ăn. “Để khi khác nhé.” thường đã là không. “Ừ, để xem.” hiếm khi là đang xem thật. Người Việt không cần nói hết ý, chỉ cần đúng giọng, đúng lúc, đúng người là hiểu ý nhau rồi. Luật không nằm trên giấy mà nằm trong cảm nhận, cho nên người Việt nói mà không cần để ý xem mình đang dùng cấu trúc gì, chỉ thấy “nói vậy nghe ổn”. 2. NGƯỜI NƯỚC NGOÀI HỌC TIẾNG VIỆT BẰNG LÍ TRÍ, NÊN HỌ CẦN LUẬT Luật ở đây nghĩa là các quy tắc. Người nước ngoài bước vào tiếng Việt không có “cảm giác nền” đó. Họ đến từ những nền văn hoá coi trọng tính logic và ranh giới rõ ràng, lời nói phải mang nghĩa trực tiếp, nói sao hiểu vậy. Tóm lại, ngôn ngữ phải có quy tắc cũng như giao thông phải có làn.