LÀM THẾ NÀO ĐỂ "CHẠM" VÀO HỌC VIÊN ẤM ÁP THÔNG QUA MỘT CHIẾC MÀN HÌNH LẠNH LẼO?

Vừa nãy em

hỏi mình một câu đắt giá: "Làm thế nào để kết nối với học viên qua một chiếc màn hình lạnh lẽo hả chị?"

Có đúng đây là vấn đề của các bạn giáo viên dạy tiếng Việt online không? Bạn rất chăm chút vào việc làm sao để slide giáo án trông thật lung linh, game thật sôi động, quiz thật kịch tính..., nhưng lại quên mất một thứ quan trọng nhất: ĐIỂM CHẠM CON NGƯỜI.

Giữa một thế giới số đầy rẫy những thuật toán, công cụ AI và màn hình lạnh lẽo, học viên nước ngoài rất dễ cảm thấy cô đơn. Trong tâm lí học giáo dục trực tuyến (Online Learning Psychology), Social Presence là mức độ mà một người cảm thấy "thật" và "hiện hữu" đối với người khác trong môi trường ảo. Nhiều giáo viên chỉ mải mê dạy với các slide, khiến cho Social Presence xuống mức cực thấp. Khi không còn sự tương tác tinh tế nữa, học viên sẽ cảm thấy mình đang xem một video Youtube hơn là đang học với một người thầy bằng xương bằng thịt.

Trong lớp online, "sự hiện diện" (Presence) luôn quan trọng hơn "nội dung" (Content).

1. "Cửa sổ bối cảnh" – Khi giáo viên được mời vào thế giới của họ

Các bạn chú ý điều này nhé: ở lớp offline, học viên đến với không gian của ta, nhưng ở lớp online thì vị thế đã đảo ngược, ta đang được "mời" vào không gian cá nhân của họ. Nhiều giáo viên cứ sợ online khó kết nối hơn offline, mà không biết đây lại chính là "mỏ vàng" thông tin tinh tế nhất mà một giáo viên tinh hoa cần khai thác.

Kinh nghiệm của mình đây: gần như không bao giờ mình bắt đầu buổi học bằng một câu "Xin chào" đơn điệu và hình thức cả, mà mình luôn bắt đầu bằng sự quan sát:

- “Hôm nay cô giáo thấy lọ hoa trên kệ sách của chị có màu đẹp quá, nó khiến góc phòng này trông tươi tắn hẳn lên.”

- “Bức tranh đằng sau anh hình như mới được thay đổi, phải chăng anh vừa có một chuyến đi xa?”

Mình thường bắt đầu như vậy. Khi mình nhận ra một sự thay đổi nhỏ trong không gian của học viên, mình đã gửi đi một thông điệp ngầm: "Tôi thực sự đang ở đây cùng bạn, tôi trân trọng thế giới của bạn, chứ không phải là một chiếc máy đang phát sóng bài giảng qua internet."

2. Nghe thấy cả những "tiếng thở dài" qua micro

Sự tinh tế của giáo viên online nằm ở việc "đọc" được những hành vi biểu cảm nhỏ nhất qua màn hình.

Học viên có thể mỉm cười, nói "I'm fine", nhưng nếu bạn để ý thấy ánh mắt họ lơ đãng, tốc độ phản hồi chậm đi 2 giây, hay thậm chí một tiếng thở dài khe khẽ qua micro thì đó cũng tức là một tín hiệu cầu cứu.

Ngày trước mình từng nói với một học viên cũ: “Cô giáo nghe thấy tiếng thở dài của anh khi chúng ta đi qua phần này. Có phải nội dung này đang làm anh thấy hơi ngộp không? Chúng ta dừng lại một chút nhé.”

Khoảnh khắc đó, học viên không chỉ thấy bạn giỏi chuyên môn, mà họ thấy bạn đúng là một người đồng hành (Partner) của họ. Sự thấu cảm xuyên không gian này có sức mạnh giữ chân học viên còn bền chặt hơn bất kì một giáo trình hoàn hảo nào.

3. Món quà từ "Sự ghi nhớ"

Học viên học qua online sẽ cực kì xúc động khi những lời "bâng quơ" của họ từ tuần trước được giáo viên hiện thực hóa vào tuần này.

Lần trước khi một học viên nói: "Dạo này mắt chị hơi mỏi vì làm việc máy tính quá nhiều", vậy là buổi sau, mình đã chủ động điều chỉnh giáo án với nền tối (dark mode) và font chữ to hơn, dễ nhìn hơn, hình ảnh rõ nét, đẹp đẽ để học viên cảm thấy dễ chịu nhất có thể.

Các bạn có thể áp dụng xem nhé. Món quà này không tốn một xu, nhưng nó cho thấy bạn đã "mang họ về nhà" trong suy nghĩ của mình đấy.

Lời nhắn nhủ cho đồng nghiệp:

Dạy online không phải là một rào cản làm mất đi "hơi người" như nhiều người vẫn nghĩ, mà thực ra nó chính là một phép thử cho sự tận tâm. Khi bạn dùng trái tim để quan sát, cái màn hình kia sẽ không còn là tấm kính ngăn cách, mà trở thành một cây cầu nối liền hai tâm hồn.

Mình thấy không phải Internet không ngăn cách chúng ta, chính xác là nó chỉ lọc đi những người thầy hời hợt và giữ lại những người thầy biết chạm bằng tâm thấu.

Còn bạn, trong lớp online của mình, bạn chọn làm một "chuyên gia công nghệ AI" hay một "người giải mã trái tim"?

Món quà tinh tế nhất mà bạn từng "tặng" học viên qua màn hình là gì? Hãy chia sẻ cùng mình ở dưới phần bình luận nhé. Thật ra nếu biết cách thì mỗi chúng ta đều có một cách riêng để sưởi ấm cái màn hình lạnh lẽo kia đấy.

P/S: Mặt mình ngày trước trông cũng khá tròn đấy chứ nhỉ. Giờ thì không dạy trực tiếp các học viên nước ngoài nữa mà trở thành người đào tạo các giáo viên, mình vẫn giữ liên lạc với các học viên dễ thương ngày nào.

Ms. Hồng Diễm

Người chạm vào trái tim

The Cultural Connector

11 comments