Bạn mua vé xem phim 150k, ngồi được 30 phút thì nhận ra phim dở tệ. Nhưng bạn vẫn ngồi tiếp đến hết vì mua vé rồi, bỏ về uổng. Thực ra, 150k đó đã mất rồi dù bạn có ngồi tiếp hay không. Ngồi thêm 90 phút không lấy lại được tiền, chỉ mất thêm thời gian. Nhưng não bạn không nghĩ vậy. — Đó là Sunk Cost Fallacy, định kiến chi phí chìm. Xu hướng tiếp tục đầu tư vào một thứ, chỉ vì bạn đã bỏ quá nhiều vào đó trước đấy, dù mọi dấu hiệu đều cho thấy nên dừng lại. Chi phí chìm là những gì đã mất và không thể lấy lại, tiền, thời gian, công sức. Vấn đề là não chúng ta không muốn chấp nhận sự mất mát đó, nên cứ tiếp tục với hy vọng "biết đâu sẽ tốt hơn." Định kiến này xuất hiện ở khắp nơi. - Ở một công việc không còn phù hợp, nhưng vẫn cố bám vì "mình đã cống hiến 5 năm ở đây rồi." - Trong một mối quan hệ không còn lành mạnh, nhưng không nỡ buông vì "tụi mình đã trải qua quá nhiều thứ cùng nhau." - Tiếp tục đổ tiền sửa một chiếc xe cũ nát, chỉ vì đã tốn quá nhiều tiền sửa trước đó. - Ngồi ăn hết đĩa đồ ăn dù đã no, vì "gọi rồi, bỏ phí." Tác hại lớn nhất của định kiến này là nó khiến bạn ra quyết định dựa trên quá khứ thay vì tương lai. Thay vì hỏi “mình sẽ được gì nếu tiếp tục,” bạn lại hỏi “mình sẽ mất bao nhiêu nếu dừng lại.” Hai câu hỏi đó dẫn đến hai quyết định rất khác nhau, và câu thứ hai thường dẫn bạn đi sai hướng. Mỗi khi đang phân vân có nên tiếp tục không, thử hỏi bản thân: mình đang đi về phía điều mình muốn, hay chỉ đang chạy trốn khỏi cảm giác hối tiếc? Nếu câu trả lời là không, thì lý do duy nhất bạn đang tiếp tục là vì những gì đã mất, chứ không phải vì những gì sẽ được. Nhận ra điều đó không khiến việc dừng lại dễ hơn, nhưng ít nhất bạn biết mình đang bị kéo bởi cái gì. Nhiều người nghĩ dừng lại là lãng phí những gì đã bỏ ra, nhưng thật ra cứ tiếp tục mới là đang lãng phí những gì còn lại. — Series tổng hợp các định kiến giúp bạn nhận biết để nâng cao chất lượng tư duy. - Định kiến mỏ neo - Định kiến suy tàn

Biết định kiến này để làm gì? Để mỗi lần bạn thấy mình bám vào quá khứ tốt đẹp, và sợ tương lai u ám, thì đó chẳng qua là cơ chế chọn lọc ký ức của não bộ. Rồi trông nó như nào? Hỏi người lớn tuổi về thời trẻ, họ thường nói: ngày xưa người ta tử tế hơn, cuộc sống đơn giản hơn, con người có giá trị hơn. Hỏi về tương lai, họ lo lắng: giới trẻ bây giờ không còn như xưa, xã hội đang đi xuống, mọi thứ sẽ tệ hơn. Quá khứ luôn đẹp hơn thực tế. Tương lai luôn đáng lo hơn cần thiết. -- Đó là Declinism, định kiến suy tàn. Xu hướng nhớ quá khứ tốt đẹp hơn thực tế và kỳ vọng tương lai tệ hơn thực tế. Não có xu hướng lọc bỏ những ký ức khó chịu theo thời gian, khiến quá khứ trông đẹp hơn khi nhìn lại. Đồng thời, những lo lắng về tương lai thường bị phóng đại vì não ưu tiên xử lý rủi ro. Kết quả là chúng ta liên tục sống trong cảm giác mọi thứ đang đi xuống, dù thực tế không hẳn vậy. --- Bạn sẽ thấy định kiến này ở các dấu hiệu: - Nhạc bây giờ không hay bằng nhạc ngày xưa, là câu mà hầu như mọi thế hệ đều nói về thế hệ sau mình. - Nhiều người nhớ công việc cũ tốt hơn thực tế, chỉ để nhận ra khi quay lại hoặc khi hỏi lại bạn bè thì hóa ra cũng không hay ho gì. - Thế giới bây giờ nguy hiểm hơn trước là nhận định phổ biến, dù dữ liệu cho thấy bạo lực toàn cầu đã giảm đáng kể trong nhiều thập kỷ qua. - Nhiều người trì hoãn quyết định vì lo tương lai quá bất ổn, trong khi thực tế không chắc chắn hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử. Tác hại lớn nhất là nó khiến bạn khó đưa ra quyết định dựa trên thực tế. Khi quá khứ luôn được tô hồng và tương lai luôn trông đáng sợ, bạn dễ bị kẹt ở hoàn cảnh hiện tại mà không dám thay đổi, hoặc liên tục muốn quay về một thứ gì đó đã qua mà thực ra chưa bao giờ tốt như bạn nhớ. Lần tới khi có những lo sợ về tương lai và tô hồng quá khứ thì hãy nhắc bản thân là: Định kiến đấy, làm tới đi ^^

Các bạn tôi hãy comment, ghi chép trong buổi học hôm nay tại bài viết này nhé! - 20h hôm nay, thứ 2 ngày 18/05/2026 - Link Zoom: Đã được cập nhật trong nhóm chat của thử thách Anh chị hãy chuẩn bị sẵn sàng laptop, sổ, bút ghi chép để cập nhật đầy đủ mọi thông tin quan trọng cho thử thách Hẹn gặp cả nhà 20h tối nay!

Bạn vào một cửa hàng, thấy cái áo tag giá 2 triệu, gạch xuống còn 1.2 triệu, bạn tự nhiên thấy hời vì cái áo bạn thích được giảm giá rất nhiều, không chần chừ bạn mua ngay. Nhưng đổi lại là tình huống khác, nếu cái áo đó được tag thẳng 1.2 triệu từ đầu, bạn có thể vẫn còn đang phân vân xem có nên mua không, giá hơi đắt. Cùng một món đồ, cùng một giá, nhưng phản ứng tâm lý hoàn toàn khác nhau. — Đó là Anchoring bias, định kiến mỏ neo. Xu hướng tinh thần để thông tin đầu tiên bạn tiếp nhận chi phối mọi đánh giá sau đó. Não không xử lý giá trị tuyệt đối, nó so sánh tương đối so với cái nó thấy trước. Con số đầu tiên trở thành điểm neo, và mọi thứ sau đó đều bị kéo về phía đó. Không chỉ trong mua sắm, định kiến này còn xuất hiện ở mọi khía cạnh trong cuộc sống. - Nhà tuyển dụng hỏi: bạn kỳ vọng mức lương bao nhiêu? Trả lời câu hỏi này sẽ là tự đặt anchor cho chính mình. - Sếp nói việc này chắc cần 2 tuần là xong, cả team bắt đầu tập trung các solution để hoàn thành trong 2 tuần. - Bác sĩ lỡ nói tỷ lệ thất bại là 10%, bạn sẽ chỉ thấy nhiều rủi ro, mà quên mất tỷ lệ thành công tới 90%. Tác hại của định kiến này là bạn bị người khác kiểm soát khung đánh giá mà không hay biết. Trong đàm phán lương, trong mua bán, trong cả những cuộc họp bình thường, ai đặt con số đầu tiên thường là người có lợi thế hơn. Bạn nghĩ mình đang suy nghĩ độc lập, nhưng thật ra mình đang suy nghĩ xoay quanh điểm neo của người khác. -- Để tránh bị định kiến này chi phối, có một vài thứ bạn có thể làm. Trước bất kỳ cuộc thương lượng nào, hãy tự nghiên cứu và có con số của riêng mình trước. Đi phỏng vấn thì research mức lương thị trường trước, đừng để nhà tuyển dụng hỏi trước. Mua nhà thì xem giá khu vực trước khi gặp môi giới. Khi bạn đã có điểm tham chiếu của mình, anchor của người khác sẽ khó bám hơn nhiều. Khi bạn nghe một con số, hãy dừng lại và tự hỏi: con số này đến từ đâu? Có cơ sở không, hay chỉ là ước tính đầu miệng? Nhiều anchor trông có vẻ chắc chắn nhưng thực ra không có nền tảng gì cả, chỉ cần bị chất vấn là lung lay ngay.

Buổi cuối make trai xinh gái đẹp để còn chụp ảnh cùng nhau nhé cả nhà Các bạn tôi hãy comment, ghi chép trong buổi học hôm nay tại bài viết này nhé! - 20h hôm nay, thứ 6 ngày 29/05/2026 - Link Zoom: Đã được cập nhật trong nhóm chat của thử thách Anh chị hãy chuẩn bị sẵn sàng laptop, sổ, bút ghi chép để cập nhật đầy đủ mọi thông tin quan trọng cho thử thách Hẹn gặp cả nhà 20h tối nay!