VÌ SAO MỘT SỐ TRẺ CON NGẠI THƯA HỎI, CHÚC TẾT?
Mỗi dịp Tết, mình lại nghe câu quen thuộc (và thật sự mình cũng từng là đứa trẻ bị thúc ép như vậy): “Sao con không chúc đi?” “Lớn rồi mà còn nhát vậy.” “Không chúc thì không được lì xì đâu nha.” Và nhiều người vội kết luận trẻ bây giờ thiếu lễ phép. Nhưng thật sự có đơn giản vậy không? Trước hết, mỗi đứa trẻ sinh ra đã có một cấu trúc Gen khác nhau có bé hướng ngoại, dễ bắt chuyện, có bé nhạy cảm, cần thời gian để thích nghi, có bé rất nhạy với ánh nhìn và đánh giá. Gen có thể ảnh hưởng đến năng lực nhận thức, khí chất, mức độ nhạy cảm của trẻ. Đó là thông tin nền tảng vô cùng quan trọng để bố mẹ, thầy cô bắt đầu hành trình đồng hành của mình một cách có manh mối và cá nhân hoá hơn... Gia đình, môi trường giáo dục, cách người lớn phản ứng… tiếp theo sẽ là thứ dần dần hình thành nền năng lực xã hội của con. Một đứa trẻ thường xuyên bị nhắc nhở trong áp lực sẽ co lại. Một đứa trẻ được giải thích bằng sự tôn trọng sẽ mở lòng hơn. Mình từng được một vị chân sư chỉ dạy một câu nói khiến mình chiêm nghiệm rất nhiều: “Tiên học Nhân Nghĩa, Hậu học Lễ, Kỳ hậu học Văn.” Không phải “Tiên học Lễ, Hậu học Văn” như ta quen nghe. Nhân Nghĩa là gì? Là hiểu vì sao mình làm một điều, là cảm nhận được ý nghĩa của hành động đó, là biết mình đang gửi điều gì cho người khác. Khi trẻ chưa hiểu vì sao cần chúc Tết, chưa hiểu chào hỏi là để gửi một lời chúc lành, để kết nối, để thể hiện sự trân trọng, để tạo niềm vui cho chính mình và người khác...mà chỉ được nghe: “Đây là người lớn, con phải ngoan.” “Phải chúc mới được lì xì.” thì hành động đó trở thành… một nghi thức để đổi phần thưởng, một nghi thức để giữ thể diện cho ba mẹ, một nghi thức để chứng tỏ con ngoan, làm hài lòng người khác trong khi bản thân không không hiểu. Nó không còn là Lễ mà chỉ còn là hình thức. Có những đứa trẻ ngại thưa hỏi không phải vì con hư. Có thể vì: - Con chưa hiểu ý nghĩa thật sự. - Con đang quá tải trước môi trường đông người. - Con sợ làm sai. - Con từng bị chê khi nói chưa tròn câu. Khi không có Nhân Nghĩa bên trong, Lễ sẽ là áp lực. Nhưng khi trẻ hiểu "Con chúc để gửi lời tốt đẹp.” “Con chào để thể hiện sự tôn trọng", thể hiện những bản chất tốt đẹp bên trong con thì lời chào đó sẽ tự nhiên hơn rất nhiều.