Activity
Mon
Wed
Fri
Sun
Dec
Jan
Feb
Mar
Apr
May
Jun
Jul
Aug
Sep
Oct
Nov
What is this?
Less
More
13 contributions to Ψυχοθεραπεία στην Πράξη
Μήπως η «οριακή» δεν ήταν ποτέ διαταραχή προσωπικότητας;
Το Relational Sensitivity Project (Πρωτοβουλία για τη Σχεσιακή Ευαισθησία) που ιδρύθηκε από τον Orestis Zavlis με ιδρυτικά μέλη μεταξύ άλλων τους Peter Fonagy και Peter Tyrer, ζητά από τον ΠΟΥ να αφαιρέσει τον προσδιοριστή «οριακού τύπου» από την ενότητα των διαταραχών προσωπικότητας του ICD-11 και να αναγνωρίσει τη «Διαταραχή Σχεσιακής Ευαισθησίας» ως ξεχωριστή ψυχιατρική διάγνωση. 👉Η πρόταση στηρίζεται ρητά στην κλινική παρακαταθήκη του John Gunderson, ο οποίος είχε υποστηρίξει ότι ο πυρήνας της διαταραχής είναι η βαθιά διαπροσωπική υπερευαισθησία απέναντι στην απόρριψη και την εγκατάλειψη. Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, ο φόβος εγκατάλειψης, οι ασταθείς σχέσεις, η αστάθεια του εαυτού, η συναισθηματική αντιδραστικότητα, οι παρορμητικές προσπάθειες καταπράυνσης και οι αυτοτραυματισμοί είναι παράγωγα μιας πρωταρχικής ευαισθησίας στα σχεσιακά σήματα και όχι σταθερά, διάχυτα γνωρίσματα προσωπικότητας. Ενεργοποιούνται, κλιμακώνονται ή καταλαγιάζουν ανάλογα με το πώς το άτομο αντιλαμβάνεται τη διαθεσιμότητα ή την απόρριψη των σημαντικών προσώπων της ζωής του. ✔ Για τους κλινικούς, η πρόταση ενδιαφέρει πέρα από την ονοματολογία. Η έμφαση στη διακύμανση στον χρόνο ταιριάζει με όσα παρατηρούμε στη θεραπευτική σχέση και τοποθετεί τη σχέση στο επίκεντρο της κατανόησης και της παρέμβασης. Παραμένουν όμως ανοιχτά ερωτήματα: κατά πόσο η σχεσιακή ευαισθησία είναι ειδική για την Οριακή και πώς διακρίνεται από τη μετατραυματική διαταραχή (PTSD), καθώς και ποιες θα ήταν οι συνέπειες για την έρευνα, τη θεραπευτική πρακτική και την πρόσβαση σε υπηρεσίες. Προς το παρόν πρόκειται για πρόταση προς τον ΠΟΥ και όχι για υιοθετημένη αλλαγή. ❓Στη δική σας κλινική εμπειρία, η οριακή δυσκολία μοιάζει περισσότερο με σταθερή δομή προσωπικότητας ή με μια ευαισθησία που ενεργοποιείται μέσα στη σχέση; Relational Sensitivity Project. (2026). The Relational Sensitivity Project—A campaign to reform the ICD-11. Retrieved November 9, 2026, from https://relational-sensitivity.org/
Μήπως η «οριακή» δεν ήταν ποτέ διαταραχή προσωπικότητας;
Στη μέχρι τώρα, μικρή ακόμη σε διάρκεια, κλινική μου εμπειρία, η οριακή δυσκολία μου μοιάζει περισσότερο με μια βαθιά σχεσιακή ευαισθησία παρά με μια σταθερή και αμετάβλητη δομή προσωπικότητας. Σαν να υπάρχουν παλιές εμπειρίες φόβου, απόρριψης ή εγκατάλειψης που, όταν αγγίζονται μέσα σε μια σημαντική σχέση, ενεργοποιούν πολύ έντονους τρόπους προστασίας και σύνδεσης. Και τότε αυτό που βλέπουμε ως «σύμπτωμα» ίσως αποκτά περισσότερο νόημα αν αναρωτηθούμε τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή μέσα στον άνθρωπο και ανάμεσά μας. Για μένα η θεραπευτική σχέση δεν είναι μόνο το σημείο όπου αυτή η ευαισθησία εμφανίζεται· μπορεί να γίνει και ο χώρος όπου σταδιακά αναγνωρίζεται, αντέχεται και αποκτά ένα διαφορετικό νόημα.
Και αν το ασυνείδητο ήταν το πιο έξυπνο κομμάτι μας;
Για δεκαετίες, η ψυχοδυναμική θεωρία κατανοούσε το ασυνείδητο σαν ένα σκοτεινό, σχεδόν επικίνδυνο χώρο.Το κλασικό μοντέλο του Freud το παρουσίασε περίπου σαν μια ψυχική μαύρη τρύπα που ρουφάει απαγορευμένες επιθυμίες, ανεπίτρεπτες παρορμήσεις και πρώιμα τραύματα, παραμορφώνοντάς τα σε ακατανόητα όνειρα ή συμπτώματα. Σε αυτή την οπτική, το ασυνείδητο είναι ένας κάδος απορριμμάτων της ψυχής, ένα τυφλό, παράλογο κομμάτι που ο θεραπευτής καλείται πάση θυσία να κατανοήσει. Τι γίνεται αν το ασυνείδητο δεν είναι ένας χώρος χαοτικής παραμόρφωσης, αλλά το πιο προηγμένο σύστημα αντίληψης που διαθέτουμε; Η σύγχρονη ψυχανάλυση, σε άμεσο διάλογο με τη γλωσσολογία και τις νευρογνωστικές επιστήμες, ανατρέπει πλήρως την παραπάνω οπτική. Κάποιες ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις θεωρούν ότι το ασυνείδητο είναι ένα εξαιρετικά γρήγορο, ευφυές και δομημένο σύστημα επεξεργασίας πληροφοριών. Δεν απωθεί στα τυφλά, αντίθετα, σαρώνει και αξιολογεί. Πριν καν σχηματιστεί μια συνειδητή σκέψη, αυτό το «έξυπνο» ασυνείδητο έχει ήδη διαβάσει την ατμόσφαιρα, έχει αποκωδικοποιήσει τις ανεπαίσθητες αλλαγές στον τόνο της φωνής, έχει αναλύσει τη σύνταξη του λόγου του άλλου και έχει αντιληφθεί τις υποκείμενες ψυχικές δυναμικές με τρομακτική ακρίβεια. Λειτουργεί σαν ένας μηχανισμός άμεσης προσαρμογής που συλλαμβάνει πολύπλοκα σχεσιακά δεδομένα σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, πολύ πριν προλάβει να ακολουθήσει το αργό, λογικό μας μυαλό. Αν αποδεχτούμε αυτή τη μετατόπιση, η κλινική μας στάση οφείλει να αλλάξει. Σταματάμε να εστιάζουμε στο ασυνείδητο του ασθενούς ψάχνοντας για θαμμένα και παραμορφωμένα μυστικά, και αρχίζουμε να το ακούμε ως έναν έξυπνο και υπερ-παρατηρητικό σύμμαχο. Όταν ένας θεραπευόμενος αλλάζει απότομα θέμα ή «μπερδεύει» τα λόγια του, δεν χρειάζεται να υποθέσουμε αυτόματα ότι πρόκειται για μια άμυνα που αντιστέκεται στην αλήθεια. Ίσως είναι το έξυπνο ασυνείδητό του που μόλις υπολόγισε με απόλυτη ακρίβεια ότι το θεραπευτικό πλαίσιο δεν αντέχει ακόμα αυτό το υλικό, ή ότι ο ίδιος ο θεραπευτής δεν είναι διαθέσιμος να το ακούσει. Το ασυνείδητο δεν προσπαθεί να μας ξεγελάσει, ίσως να βρίσκεται ήδη πολλά βήματα μπροστά μας.
Και αν το ασυνείδητο ήταν το πιο έξυπνο κομμάτι μας;
Νομίζω πως πολλές φορές το ασυνείδητο αντιλαμβάνεται κάτι πριν προλάβουμε να το βάλουμε σε λέξεις. Μου έχει συμβεί να έχω ένα αίσθημα, μια μικρή ανησυχία ή μια αίσθηση ότι «κάτι υπάρχει εδώ», χωρίς να μπορώ εκείνη τη στιγμή να το εξηγήσω. Αυτό που προσπαθώ να μαθαίνω είναι να μην το απορρίπτω, αλλά ούτε και να το θεωρώ αμέσως αλήθεια. Να μένω λίγο με αυτό, να παρατηρώ τι συμβαίνει στο σώμα μου, στο συναίσθημά μου και στη σχέση με τον άλλον. Γιατί ίσως αυτό που αναδύεται μέσα μου να είναι και μια πληροφορία για κάτι που συμβαίνει ανάμεσά μας. Ιδιαίτερα στη θεραπευτική σχέση, νιώθω ότι πολλές φορές το σώμα και το συναίσθημα «γνωρίζουν» κάτι πριν το καταλάβει η σκέψη. Το δύσκολο είναι να μην βιαστώ να το ερμηνεύσω, αλλά να του δώσω λίγο χώρο να φανερωθεί.Σαν ένα εσωτερικό καμπανάκι που χτυπά πριν ακόμη μπορέσουμε να εξηγήσουμε με τη λογική τι ακριβώς συμβαίνει.
Webinar διαθέσιμο στο Classroom: Μοτίβα μεταβίβασης στη Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία
👉Tο webinar με θέμα «Μοτίβα μεταβίβασης στη Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία» έχει πλέον ανέβει στην πλατφόρμα. Σε αυτό το μάθημα προσπαθούμε να αναλύσουμε 5 μοτίβα μεταβίβασης και πώς μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε ως κλινικό εργαλείο για να καταλάβουμε ουσιαστικά τους θεραπευόμενους μας, συνδέοντας τη θεωρία με την κλινική πράξη. 🕕Η συνολική διάρκεια του webinar είναι περίπου 90 λεπτά. Για να γίνει η παρακολούθηση πιο πρακτική και ξεκούραστη, το έχω χωρίσει σε τρεις διακριτές ενότητες. Έτσι, ο καθένας μπορεί να παρακολουθήσει ένα πιο μικρό κομμάτι τη φορά και στον δικό του ρυθμό. 📝Μαζί με τα βίντεο παρέχονται αναλυτικές σημειώσεις βασισμένες στην παρουσίαση (PPT), καθώς και προτεινόμενη βιβλιογραφία, τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά, για όποιον θέλει να διαβάσει κάτι παραπάνω. 🔐 Μπορείτε να το βρείτε στην ενότητα Classroom της κοινότητάς μας. Από εκεί μπορείτε εύκολα να το ξεκλειδώσετε. Καλή παρακολούθηση !
Σας ευχαριστώ θερμά, κύριε Φύσα, για το ιδιαίτερα ενδιαφέρον σεμινάριο, το οποίο παρακολούθησα με μεγάλο ενδιαφέρον. Αυτό που κράτησα περισσότερο είναι τα πέντε μοτίβα μεταβίβασης και το πώς οι προσδοκίες του θεραπευόμενου μπορούν να μας τοποθετούν ασυνείδητα σε διαφορετικούς ρόλους, ενεργοποιώντας παράλληλα και δικές μας συναισθηματικές αντιδράσεις. Ιδιαίτερα σημαντική για μένα ήταν η αναζήτηση του κοινού σχεσιακού νήματος πίσω από τις διαφορετικές αφηγήσεις του θεραπευόμενου και η διερεύνηση του πώς αυτό μπορεί να εμφανίζεται και στη μεταξύ μας σχέση. Επειδή με απασχολεί προσωπικά η ανάπτυξη της κλινικής μου συλλογιστικής, κρατώ κυρίως την πρόκληση να μπορώ όχι μόνο να αναγνωρίζω αυτά τα μοτίβα, αλλά και να τα επικοινωνώ με τρόπο απλό, ενσυναισθητικό και θεραπευτικά βοηθητικό. Τα παραδείγματά σας με βοήθησαν να συνδέσω περισσότερο τη θεωρία με την κλινική πράξη και μου έδωσαν πολύτιμη τροφή για περαιτέρω προβληματισμό.
Είναι η φροντίδα κάτι που διδάσκεται μόνο μέσα από το βίωμα;
Μπορεί ένας άνθρωπος να αναπτύξει βαθιά ενσυναίσθηση και να προσφέρει ασφάλεια στους άλλους, χωρίς να έχει λάβει ποτέ ο ίδιος αυτή τη ζεστασιά; Ή μήπως η ανάγκη να δώσουμε αυτό που μας έλειψε γίνεται συχνά το ισχυρότερο κίνητρο για να σταθούμε ουσιαστικά δίπλα σε κάποιον;
Νομίζω πως μπορούν να συμβούν και τα δύο. Το να έχουμε δεχτεί φροντίδα και ασφάλεια μάς δίνει ένα εσωτερικό βίωμα που αργότερα μπορούμε να προσφέρουμε και στους άλλους. Από την άλλη, πολλές φορές αυτό που μας έλειψε μπορεί να μας κάνει πιο ευαίσθητους απέναντι στην ανάγκη του άλλου. Για μένα όμως σημαντικό είναι να έχουμε συναντήσει και δουλέψει αυτή την έλλειψη μέσα μας. Αλλιώς υπάρχει ο κίνδυνος να φροντίζουμε τον άλλον περισσότερο από όσο ακούμε τον εαυτό μας. Η προσωπική θεραπεία και η δουλειά με τον εαυτό μου με βοηθούν να δίνω φροντίδα από μια πιο συνειδητή και ασφαλή θέση, και όχι μόνο μέσα από αυτό που κάποτε μου έλειψε.
Τα παιδικά βιώματα πίσω από τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα
Η Ψυχοϊστορία, σύμφωνα με την προσέγγιση του Lloyd deMause, είναι η προσπάθεια να κατανοήσουμε την πορεία της ανθρωπότητας και τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα εξετάζοντας τον τρόπο που οι άνθρωποι μεγάλωναν τα παιδιά τους σε κάθε διαφορετική εποχή. 👉 Αντί να εξηγεί την ιστορία μόνο μέσα από την πολιτική, τη διπλωματία ή την οικονομία, η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι οι συλλογικές συμπεριφορές μιας κοινωνίας πηγάζουν από τα βιώματα και τα τραύματα των προηγούμενων γενεών. Ο Lloyd deMause υποστηρίζει ότι η κοινωνική εξέλιξη βαδίζει παράλληλα με την εξέλιξη της ενσυναίσθησης των γονιών προς τα παιδιά, και όσο πιο υποστηρικτικά μεγαλώνουν οι νέες γενιές, τόσο πιο ειρηνικός γίνεται ο κόσμος. ❓ Βλέποντας τον σημερινό κόσμο και τις προκλήσεις του, πώς πιστεύετε ότι οι σύγχρονες μέθοδοι ανατροφής θα διαμορφώσουν τα ιστορικά γεγονότα των επόμενων δεκαετιών;
Νομίζω πως οι σύγχρονες μέθοδοι ανατροφής έχουν πολλά θετικά: περισσότερο χώρο στο συναίσθημα του παιδιού, μεγαλύτερη συμμετοχή του πατέρα και περισσότερη προσπάθεια των γονιών να κατανοήσουν τα παιδιά τους. Ταυτόχρονα όμως με προβληματίζει ότι μέσα στην οικογένεια έχει μπει πολύ έντονα το κινητό και το διαδίκτυο. Σαν να μεγαλώνουμε όλοι με έναν εαυτό μέσα στις πραγματικές μας σχέσεις και έναν ακόμη εαυτό μέσα στην οθόνη. Και αναρωτιέμαι: όσο περισσότερο χρόνο ζούμε εκεί, πόσο χώρο μένει για να ακούσουμε πραγματικά τον εαυτό μας και τον άνθρωπο δίπλα μας — και κυρίως τα παιδιά που μεγαλώνουν; Ίσως λοιπόν οι επόμενες γενιές να είναι από τη μία πιο συναισθηματικά ευαισθητοποιημένες και από την άλλη να δυσκολεύονται περισσότερο στην ουσιαστική επαφή, στη ματαίωση και στην παρουσία. Και αυτό πιστεύω ότι θα επηρεάσει όχι μόνο τις οικογένειες, αλλά και τον τρόπο που θα σχετιζόμαστε, θα εργαζόμαστε και θα διαμορφώνουμε την κοινωνία των επόμενων δεκαετιών.
1-10 of 13
Παναγιώτα Καπερνεκα
3
35 points to level up
Είμαι άνθρωπος, γυναίκα, μητέρα, γιαγιά και μαθήτρια της ζωής. Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας & Coach, με αγάπη για τη ζωή και τον άνθρωπο.

Active 3d ago
Joined Oct 3, 2026