NGƯỜI THẦY CHẾT TÂM
Ngày 25/5, lớp học trống tanh. Không một bóng học trò. Ánh sáng trần trụi từ trần nhà hắt xuống tấm bảng phấn xanh phủi bụi suốt hai năm qua, từng hạt bụi li ti bay lơ lửng trong không khí. Màn hình laptop nhòe nhoẹt, trục tọa độ còn sót lại trên máy, chiếu những nét vẽ chưa hoàn thiện lên mặt bàn. Giữa trưa tháng 5 mà không khí như đặc quánh, Peter đứng lên ngồi xuống, tay run run phe phẩy chiếc quạt. Một tiếng rít yếu ớt vang lên, rồi… quạt gãy, cảm giác kim loại lạnh dính vào lòng bàn tay. Hơi thở dồn dập pha lẫn tiếng rít yếu ớt, nhịp tim nhích từng chút. Mắt ông dõi theo những trang giáo án rời rạc, im lặng giữa không gian vắng lặng, nơi mọi âm thanh dường như bị hút hết.
“Ngày 25, lớp vắng, thấy mất hết.
Quạt nát trong tay, lòng tiếc nuối
Mỗi mảnh vỡ, là cơn đau dồn nén.
Toạ độ vẽ dở, tiếng thở dài...”
Khoảnh khắc tĩnh lặng ấy mở ra một lớp ký ức mỏng manh. Lời chúc từ hồi còn là sinh viên sư phạm thoáng qua tâm trí: những câu chúc ngắn gọn, tinh khiết, nhắc “giữ tâm sáng của nghề”. Giờ đây chỉ còn là bóng hình xa xăm của một thời bắt đầu, tràn đầy khát khao và mong manh, khiến Peter cảm thấy ngực nặng trĩu nhưng im lặng, không giảng giải, không giải thích.
“Một sinh viên sư phạm
Mở mồm ra là chúc
Chúc các Thầy các bạn
Giữ Tâm sáng của nghề.
Tâm người chúc đã thối...”
Peter hít một hơi sâu, nhấc chân, mặc áo đồng phục, bước ra ngoài. Chạy xe ôm!
Không khí phố vắng, tiếng gió thổi qua cành cây, thoảng mùi nhựa đường còn ấm sau nắng. Ông thở ra, nhịp tim chậm lại, cảm giác dễ chịu len vào lồng ngực. Hôm nay vắng khách, ông đi chậm rãi trên đường, ánh sáng đèn trước cửa Lăng Bác rực rỡ hắt lên mặt đường bóng loáng, phẳng phiu, sạch bụi. Cây phượng vẫn đứng đó, thân cành sẫm màu, nhưng kỳ lạ thay, năm nay chưa một hoa nào hé nở. Một sự im lặng bất thường của tháng Năm Hà Nội: đến hoa phượng cũng kiêng nở…
Bỗng, lấp ló bên vệ đường, một gốc cây được rào kỹ càng hé lộ một bông đang nở. Peter cúi xuống, mắt chạm trực tiếp vào hoa.
Thì ra đây là “Báo Hoa Mai”, bông Vạn niên thanh bên hè phố. Chiếc đài hoa lớn quấn quanh thân hoa, lá xanh đậm loang lổ chấm vàng, giống da báo hoa mai – lời giải thích thuần Việt từ ni cô ở ngôi chùa nơi Peter từng trò chuyện nhiều năm trước. Sư cô gọi đây là báo hoa mai bởi sau nhiều năm sống chung với cây chứ thực không phải tên khoa học cũng như thông dụng. Hoa của cây Vạn Niên Thanh (thuộc họ Ráy) thường mọc thành cụm, nhỏ, có màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, dạng mo và không quá nổi bật, xuất hiện khi cây trưởng thành và được chăm sóc tốt.
Đây là lần thứ ba Peter chứng kiến Vạn niên thanh nở hoa. Khoảnh khắc ấy như một ánh sáng chợt soi rọi từng xà ngang cột nhà tại miếu Quan Âm, nơi con nhện ẩn mình hàng nghìn năm, sau ba ngàn năm dường như cũng hiểu điều gì là quý giá nhất: khoảnh khắc Thực Tại. Sau ba lần Vạn niên thanh nở hoa, người thầy chết tâm cũng chấp nhận mình không còn đi dạy một người thầy "mất dạy" không còn dạy toán
“Thôi thì mới tạt ngang.
3 hay 2 chữ thầy
Tâm không nở, khô khan
Chữ thầy, đặt vào chậu.”
Peter cúi thấp, tay run run chạm vào bông hoa, hít sâu, cảm nhận mùi lá tươi và nhựa cây. Từng đường vân trên lá, từng chấm vàng rải rác, từng ánh sáng nhấp nháy trên mặt đường – mọi chi tiết đều sống động, thấm vào da thịt. Ông dừng lại, mắt nhìn xa, nhịp tim chậm dần, và bài thơ “Đêm sinh nhật” ra đời từ khoảnh khắc im lặng, mất mát, và ánh sáng còn sót lại:
“Đêm tháng năm, 'báo hoa mai' nở.
Chi vạn niên thanh, nở giữa đường
Peter đứng nhìn, tay run nhè nhẹ,
Chạm vào đài hoa, khẽ thở dài...”
“Thà đừng đẻ, Peter nói thầm,
Đẻ quả dưa hấu, bóp nát luôn!
Nhưng tháng năm vẫn có ánh sáng,
Một khoảnh khắc trong veo còn lại.”
Đêm sinh nhật khép lại trong yên lặng. Không lời giảng, không triết lý, không kết luận đạo đức. Chỉ còn ánh sáng trần trụi, bàn tay run, bông hoa nở giữa phố, và bài thơ tự sinh ra. Mỗi chi tiết, từ trục tọa độ đến ánh sáng, từ quạt gãy đến con nhện miếu Quan Âm, đều giữ lại nhịp sống của một người thầy đã chết tâm – một khoảnh khắc trọn vẹn, để độc giả tự cảm nhận tâm thế của ông, giữa thực tại và ký ức, giữa mất mát và ánh sáng.