Một chị làm spa kể với tôi câu chuyện này, mà nghe xong tôi ngồi lặng một lúc. Khách của chị thấy một quảng cáo trên mạng, dịch vụ chỉ mấy trăm nghìn, có khi một hai triệu. Thấy rẻ, thấy hợp lý, người ta bấm vào, người ta đặt lịch, người ta lái xe tới tận nơi. Rồi tới nơi thì câu chuyện rẽ sang một hướng khác hẳn. Người ta bị ngồi lại, bị tư vấn, bị vẽ ra đủ thứ liệu trình, đủ thứ nguy cơ nếu không làm ngay, và cái hóa đơn mấy trăm nghìn ban đầu cứ thế phình lên, phình lên, tới lúc bước ra khỏi cửa thì đã thành gần cả trăm triệu. Chị gọi đó là mặt tối của ngành chị. Và chị nói với tôi, chị không muốn làm nghề kiểu đó, nên chị mới ngồi mày mò làm một cái công cụ nhỏ để khách tự kiểm tra tình trạng da của mình trước, tự hiểu mình đang ở đâu, để khi bước vào tiệm nào đó người ta không bị dắt mũi nữa. Tôi nghe mà thấm. Vì cái mặt tối chị nói tới, nó không nằm riêng ở ngành spa đâu. Nó nằm ở khắp nơi. Bảo hiểm có. Bất động sản có. Khóa học có. Thực phẩm chức năng có. Bất cứ chỗ nào mà người bán coi việc chốt được cái đơn hôm nay quan trọng hơn việc người ngồi trước mặt mình có thật sự cần hay không, thì cái mặt tối đó lại ló ra. Và tôi nhận ra một điều, càng làm nghề lâu tôi càng tin chắc. Khách hàng không thích bị bán. Khách hàng thích được mua. Hai cái đó nghe qua tưởng giống nhau, chỉ khác mỗi chủ ngữ với cái dấu. Nhưng nó là hai thế giới hoàn toàn khác nhau, hai cảm giác trái ngược nhau nằm trong cùng một con người, ngay tại cùng một khoảnh khắc người ta rút ví ra. Bị bán là khi tôi ngồi đó mà thấy người đối diện đang tìm mọi cách để moi tiền của tôi. Từng câu nói của họ tôi đều thấy có cái móc câu giấu bên dưới. Tôi cảnh giác. Tôi thủ thế. Tôi vừa nghe vừa nghĩ cách rút lui. Còn được mua là khi tôi tự thấy rõ ràng vấn đề của mình, tôi thấy cái thứ trước mặt đúng là cái tôi đang cần, và tôi vui vẻ trả tiền vì chính tôi muốn thế, không ai ép. Cùng một sản phẩm, cùng một cái giá, mà một bên thì ngột ngạt như đang bị dồn vào góc tường, một bên thì nhẹ nhõm như vừa gặp đúng người.